Współczesna literatura dla przyszłego pokolenia – warsztaty z dziećmi wspierające międzykulturowość


Pomysł na działanie

Na czym polegało przedsięwzięcie?

Proponowane zajęcia mają charakter literacko-plastyczny. Do konkretnych potrzeb związanych z poszerzaniem horyzontów i otwieraniem na różnorodność młodych ludzi dobierane są właściwe teksty i pozycje książkowe, które warto mieć w domu i w bibliotece. Wizualnym efektem zajęć będzie wspólnie wykonane wielokulturowe drzewo – symbol dorobku humanistycznego całej ludzkości.


Scenariusz opracowany przez Dominikę Żukowską (Wydawnictwo Poławiacze Pereł) w ramach realizacji zadania "Ogólnopolski kongres bibliotek: Włącz różnorodność!", dofinansowanego ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Kultura – Interwencje 2015.​


Zdjęcie: Ogólnopolski kongres bibliotek: Włącz różnorodność! / Archiwum Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego / fot. Katarzyna Piądłowska, fotosynteza.net.pl

Dlaczego warto?

Warsztat ma na celu:


• Wykorzystanie tekstów literackich do zainteresowania dzieci inną kulturą.


• Zwrócenie uwagi na inne kultury – sąsiadujące z nami lub zupełnie odległe.


• Symboliczne włączenie różnych kultur jako równoprawnych do jednego drzewa – ludzkości.


Efekt w wymiarze realnym: wspólna, przestrzenna praca plastyczna.


Efekt w wymiarze niematerialnym: uzmysłowienie uczestnikom, że kultury są równouprawnione, są różnym przejawem tego samego człowieczeństwa.

W trakcie przygotowania

Osoba prowadząca powinna:


• umieć dokonać wyboru tekstu/fragmentu tekstu do tematyki zajęć;


• posiadać wiedzę ogólną o kolorystyce i symbolice różnych kultur;


• posiadać umiejętność pracy z grupą dzieci (kompetencje pedagogiczne);


• umieć poradzić sobie z grupą w przypadku negatywnych skojarzeń z daną kulturą.


Przykładowa lista książek – inspiracji:


Wydawnictwo Poławiacze Pereł: seria ½+½=∞, różni autorzy (zawsze dwukulturowi z urodzenia);


Wydawnictwo Media Rodzina: seria Baśnie świata;


Wydawnictwo Zakamarki: np. L. Olsson, Dziwne zwierzęta;


Wydawnictwo Widnokrąg, np. J.M. Meteo, Emigracja;


Wydawnictwo Namas: np. G. Böszörményi, Kolory ludzi;


Wydawnictwo Muchomor: np. E. Damon, Różni najróżniejsi,


Wydawnictwo Tako: np. R. Raymond-García, Drzewa po drodze;


Wydawnictwo EneDueRabe, np. V. Simon-Catelin, Jak dwie krople wody, K. Crowther, Mój przyjaciel Szymon;


Wydawnictwo Bis: np. fragment Opowiadań z piaskowicy Renaty Piątkowskiej;


Wydawnictwo Format: np. I. Chmielewska, Cztery zwykłe miski, A. Parot, Aoki i Yumi;


Wydawnictwo Literatura: np. R. Piątkowska, Wszystkie moje mamy i Malala;


Wydawnictwo Czarna Owca: np. P. Stalfelt, Różni, ale tacy sami. Książka o tolerancji.

Jak krok po kroku przebiega etap przygotowań?

  1. Rozpoznanie potrzeb: Czy celem warsztatów miałoby być szeroko rozumiane uwrażliwienie na inne kultury? Czy może jest w lokalnej społeczności grupa obecna, ale niewystarczająco zauważona/szanowana?

  2. Dobór lektur (w zależności od grupy wiekowej dzieci i przyjętego celu).

  3. Zaproszenie gościa reprezentującego kulturę, na której przybliżeniu szczególnie nam zależy (jeśli jest to możliwe).

  4. Skompletowanie materiałów do zajęć plastycznych.

  5. Przygotowanie przestrzeni: miejsca do słuchania (np. podłoga z poduszkami); miejsca do pracy – stoliki/stoły z miejscami do siedzenia; fragmentu przestrzeni do ustawienia gotowej konstrukcji.

W trakcie realizacji

Realizacja jednorazowego wydarzenia to ok. 45-60 minut, ale zajęcia można przekształcić w cykl spotkań poświęconych różnym kulturom.

Co jest potrzebne do realizacji tego etapu?

  • Duży szkielet (np. tekturowa tuba).

  • Papier pakowy.

  • Taśma papierowa do usztywnienia.

  • Kartki.

  • Kredki.

  • Nożyczki.

  • Spinacze do papieru lub sznurek (do zawieszenia gotowych elementów).

  • Ewentualnie przygotowane symbole różnych kultur do wykorzystania.

  • Książki do lektury.

Jak krok po kroku przebiega etap realizacji?

  1. Zaproszenie uczestników (np. grupa dzieci z pobliskiego przedszkola lub szkoły).

  2. Przeczytanie dzieciom wybranej książki (lista propozycji powyżej) lub jej fragmentu.

  3. Wspólne zastanowienie się: Z czym kojarzy Wam się dana kultura? Czy jest obecna w naszym środowisku? Czy ją widać? Jak? Czy tę kulturę reprezentują nasi sąsiedzi? Jakich kolorów użyć, przedstawiając daną kulturę? Jakich znaków i symboli? Tu warto pozwolić dzieciom na różne skojarzenia, np. Francja może się skojarzyć zarówno z wieżą Eiffla, jak i z bagietką.

  4. Dzieci wypowiadają swoje skojarzenia i rysują/malują je na kartkach. Mogą też wyciąć je w dowolnym kształcie z papieru lub zgodnie z linią rysunku, wykorzystując przygotowane wcześniej elementy (do decyzji osoby prowadzającej).

  5. Wspólna konstrukcja drzewa z przygotowanych wcześniej materiałów – ugniatanie papieru, składanie gałęzi.

  6. Dekorowanie drzewa przygotowanymi wcześniej elementami – skojarzeniami z daną kulturą.

  7. Gotowe drzewo może być uzupełniane (w przypadku cyklu spotkań poświęconych różnym kulturom).

  8. Podsumowanie: Stojące w bibliotece drzewo przypomina o stałym wpływie różnych kultur na naszą kulturę – wpływie bezpośrednim (w przypadku różnych kultur występujących w społeczności lokalnej) i pośrednim (np. poprzez odbywane podróże).

Dziel się wiedzą, mnóż pomysły!

Dodatkowe uwagi

• Warto znaleźć osobę – przedstawicielkę lub przedstawiciela innej kultury – która czytając tekst literacki, wzmocni jego przekaz o opowieść własną.


• Znalezienie osoby o pochodzeniu „mieszanym” – pół-Polki, pół-Polaka jest dodatkowym wzmocnieniem, ponieważ jest to osoba wnosząca do ogólnego dziedzictwa elementy dwóch różnych kultur na równych prawach.


• Warto pozwolić dzieciom na dowolne skojarzenia z daną kulturą, też te nieoczywiste lub z życia codziennego (np. Włochy – pizza).


• Potencjalną trudnośćią jest negatywny odbiór niektórych mniejszości. Np. Turcy/Arabowie określani są czasem jako "kebaby" – warto to "przekuć" na pozytywne skojarzenie, podkreślić, że kebab to pożywny posiłek dla wielu spieszących się ludzi.


Źródła wiedzy, materiałów i inspiracji znajdziesz w scenariuszu zamieszczonym w serwisie biblioteki.org.